Getraumatiseerde kinders se hantering van verlies

Verlies word so baie kere aan die dood van ʼn geliefde of selfs die afsterwe van ʼn troeteldier gekoppel.  Maar vir die getraumatiseerde kinders waarmee ons daagliks werk, is verlies soveel anders.  Verlies is die wegneem van ʼn ouer ongeag hoe sleg die omstandighede, huil oor troeteldiere wat agtergelaat moes word, maatjies by die skole wat hulle nie noodwendig afskeid van kon neem nie.  Verlies kom sit in hul klein lyfies en word deel van hul menswees en funksionering. 

Juis hierom is dit so belangrik om te verstaan dat die stadiums van rou/verlies vir getraumatiseerde kinders kan verskil van dié wat volwassenes ervaar as gevolg van hul ontwikkelings fase en begrip van verlies. Alhoewel kinders moontlik nie ‘n chronologiese pad deur hartseer volg nie, ervaar hulle dikwels ‘n verskeidenheid emosies. Hier is ‘n paar algemene stadiums of reaksies wat by getraumatiseerde kinders waargeneem kan word:

1. Skok en ongeloof: Aanvanklik kan kinders sukkel om die verlies of trauma te begryp. Hulle kan gevoelloos of apaties voorkom terwyl hulle die werklikheid verwerk van wat gebeur het.
2. Ontkenning: Soortgelyk aan volwassenes, kan kinders die verlies of die impak daarvan ontken. Hulle kan optree asof niks verander of gebeur het en net voortgaan met hul daaglikse aktiwiteite soos altyd. Ons as maatskaplike werkers sien so baie dat kinders dit wat met hul gebeur het totaal ontken, met tye aggressief en soms verbouereerd raak wanneer hul met die omstandighede gekonfronteer word.
3. Woede en frustrasie:   Hierdie fase kan  manifesteer as woedebuie, prikkelbaarheid of aggressie. Hulle kan hierdie woede op hulself, ander of selfs die omstandighede rondom die verlies rig.
4. Hartseer en verlies: Gevoelens van hartseer kan na vore kom, wat lei tot onttrekking, huil of gedragsveranderinge. Kinders kan gehelp word om hul hartseer uitdruk deur spel, kuns of storie vertelling.
5. Skuld en skaamte: Kinders voel dalk skuldig oor die verlies en glo hulle kon iets gedoen het om dit te voorkom. Hulle kan ook skaamte of verwarring oor hul emosies voel. Kinders ervaar erge skuldgevoelens na verwydering. Hulle voel soms dat hulle hul ouers in die steek gelaat het of meer kon doen om n ander uitkoms te verseker.
6. Bedinging (Bargaining): Kinders kan so op hul verbeelding staatmaak en glo dat as hulle op ‘n sekere manier optree, hulle die uitkoms kon verander of die verlore persoon kan terugbring.
7. Aanvaarding: Met verloop van tyd kan kinders die verlies begin verstaan en aanvaar. Hierdie stadium beteken nie dat hulle sal vergeet nie, maar eerder dat hulle die ervaring in hul lewens kan integreer.
8. Herbesoek emosies: Kinders kan verskeie kere deur hierdie stadiums beweeg en emosies in golwe ervaar. Hartseer kan weer opduik tydens belangrike gebeure, herdenkings of veranderinge in hul lewens.
9. Opsoek na konneksie: Kinders soek dikwels gerusstelling en binding met versorgers. Oop kommunikasie en ondersteuning is van kardinale belang om hulle te help om hul gevoelens te navigeer.
10. Groeiende veerkragtigheid: Met ondersteuning kan kinders veerkragtigheids- en hanteringstrategieë ontwikkel, sodat hulle mettertyd kan genees en aanpas.

Dit is noodsaaklik vir versorgers en volwassenes om ‘n veilige omgewing te bied vir kinders om hul gevoelens uit te druk en om oop kommunikasie oor hartseer en verlies aan te moedig. Om te verstaan dat elke kind se ervaring uniek is, is noodsaaklik vir effektiewe ondersteuning.

Suzanne van Deventer

Programbestuurder:  DPS Huise